Als je serieus bezig bent met gaming en je zoekt naar een processor die écht het verschil maakt, kom je vroeg of laat uit bij AMD’s X3D-lijn. Niet omdat het de meeste kernen heeft, of de hoogste kloksnelheid draait. Maar omdat AMD met de X3D-technologie iets fundamenteel anders aanpakt dan de concurrentie. In dit artikel leggen we uit hoe die technologie werkt, wat je er in de praktijk van merkt en welke BTO-systemen je er het meeste profijt van hebben.
Wat is 3D V-Cache eigenlijk?
Om te begrijpen waarom X3D-processors zo sterk presteren in games, moet je even kijken naar hoe een processor zijn werk doet.
Een CPU haalt voortdurend data op om berekeningen mee uit te voeren. Die data heeft hij liever zo dicht mogelijk bij de rekenkernen — in de cache — dan ver weg in het werkgeheugen. Hoe sneller de processor bij die data kan, hoe minder tijd hij verliest met wachten. En in games, waar de CPU tientallen keren per seconde gamelogica, AI en physics moet doorrekenen, telt die wachttijd zwaar mee.
De standaard L3-cache op moderne processors is al snel, maar ook beperkt in omvang. AMD vond hier een elegante oplossing voor: in plaats van de chip groter te maken (wat duurder en heter wordt), stapelden ze een extra laag cachegeheugen letterlijk bovenop de rekenkernen. Vandaar de naam: 3D V-Cache, waarbij de V staat voor Vertical.
Met deze techniek verdubbelt of verdrievoudigt de hoeveelheid L3-cache in één klap. De AMD Ryzen 9 9955HX3D (de processor in de TOXIC AURIX-16 MK-VII) heeft maar liefst 128MB L3-cache. Ter vergelijking: een reguliere high-end processor zit doorgaans op 32 tot 64MB. Dat is meer dan het dubbele, puur beschikbaar voor het ophalen van gamedata.
Waarom cache zo cruciaal is bij gaming
Games zijn uniek als workload. Ze zijn sterk afhankelijk van wat ontwikkelaars “branch prediction” en “data locality” noemen: de CPU moet continu raden welke data hij als volgende nodig heeft, en die data liefst al klaarstaan voordat de rekenkern erom vraagt. Hoe meer cache beschikbaar is, hoe beter de processor daarin slaagt.
Bij taken als videorendering of het compileren van code is dit minder kritiek, die workloads zijn beter voorspelbaar en verwerken data in grote, ordelijke blokken. Maar bij gaming wisselt de datastroom voortdurend, afhankelijk van wat de speler doet, wat er op het scherm gebeurt en hoe de game-engine reageert. Precies daarom heeft 3D V-Cache zo’n groot effect op framerates, terwijl diezelfde processor bij andere taken soms achterblijft bij varianten met hogere kloksnelheid maar minder cache.
X3D in desktop versus laptop: wat zijn de verschillen?
AMD brengt de X3D-technologie inmiddels in twee segmenten: desktop en laptop. De aanpak is vergelijkbaar, maar er zijn wel degelijk verschillen.
Desktop X3D: maximale cache, maximale controle
Op desktops zijn de X3D-processors al langer beschikbaar. De Ryzen 7 7800X3D werd bij lancering direct de referentie voor gaming-CPU’s, en ook de nieuwere generaties zetten die lijn voort. Bij een desktop heb je bovendien meer controle over koeling, en kun je de processor laten ademen zoals hij wil — zonder de thermische beperkingen van een laptop-chassis.
Bij BTO vind je meerdere desktops die gebruik kunnen maken van X3D-processors:
- De BTO XDesk X90r is een full-size desktop gericht op serieuze gamers die flexibiliteit willen. Maatwerk is hier het sleutelwoord: je bepaalt zelf welke componenten erin gaan, inclusief de keuze voor een X3D-processor.
- De TOXIC Tower Red is de meer uitgesproken gaming-keuze, met RGB-design en een opstelling die zowel presteert als oogt. Ook hier is een X3D-processor een optie die het systeem naar een heel ander niveau tilt.
Laptop X3D: de HX3D-processor
De stap naar laptops met X3D is relatief recent, en AMD doet het goed. De HX3D-suffix duidt op een mobiele High Performance-processor met 3D V-Cache. In de praktijk betekent dit dat je nu een gaming laptop kunt kopen die qua CPU-prestaties in games dicht bij de beste desktop-processors zit — iets wat tot voor kort simpelweg niet bestond.
De TOXIC AURIX-16 MK-VII van BTO is momenteel de enige laptop in het assortiment met deze processor. Het is een 16-inch machine met een AMD Ryzen 9 9955HX3D, een 300Hz QHD+ scherm met NVIDIA G-Sync, en de keuze uit RTX 5070 Ti, RTX 5080 of RTX 5090. Dit is geen laptop die je aanschaft als je af en toe wat wil gamen — dit is een systeem voor mensen waarvoor performance niet onderhandelbaar is.
Wat levert X3D concreet op in games?
Goed, genoeg theorie. Wat betekent dit in frames per seconde?
Het antwoord is: het verschilt sterk per game, maar in de titels waar het uitmaakt, maakt het écht uit.
Games die zwaar leunen op CPU-prestaties, denk aan open-world games met complexe AI, simulaties, of competitieve shooters met hoge framerates, laten de grootste winst zien. In titels als Counter-Strike 2, Rainbow Six Siege, Cyberpunk 2077, Microsoft Flight Simulator en Baldur’s Gate 3 kunnen X3D-processors 20 tot 40 procent meer frames leveren dan vergelijkbare processors zonder extra cache. In sommige gevallen zelfs meer.
Dat klinkt misschien abstract, maar voor een competitieve gamer is het concreet: bij 1080p gaming op hoge framerates is de CPU vaak de bottleneck, niet de GPU. Een X3D-processor ruimt die bottleneck op. Je GPU kan dan vaker op volle capaciteit draaien, en de framerates worden stabieler — minder drops, minder micro-stutters.
Bij 4K gaming is de GPU doorgaans de beperkende factor, waardoor de impact van de CPU minder zichtbaar is. Maar bij 1440p — het meest populaire resolutie voor serieuze gamers — zie je de voordelen van X3D het duidelijkst.
Wat X3D minder goed doet
Eerlijkheid duurt het langst: X3D-processors zijn niet voor alles de beste keuze. Door de extra cachelaag lopen ze iets warmer en moeten ze soms op lagere kloksnelheid draaien om thermisch stabiel te blijven. Voor taken als videobewerking, 3D-rendering of het comprimeren van bestanden zijn processors met hogere kloksnelheid of meer kernen soms een betere optie.
Maar als gaming je primaire doel is — en dat is bij de meeste mensen die een TOXIC Tower of AURIX-16 kopen nu eenmaal zo — dan is X3D de logische keuze.
AMD X3D versus Intel: hoe staat het er nu voor?
De eerlijke vergelijking met Intel levert een duidelijk beeld op. Intel heeft de afgelopen jaren hard gewerkt aan haar gaming-prestaties, en met de nieuwere Core Ultra-generaties is het gat kleiner geworden. Maar AMD’s X3D-lijn heeft een structureel voordeel dat Intel niet zomaar wegneemt: de immense hoeveelheid cache.
Intel heeft geen directe equivalent van 3D V-Cache in haar consumentenlijn. De manier waarop AMD de cache gestapeld heeft, is patenteerbaar en niet eenvoudig te kopiëren. Zolang AMD hier de enige speler is, blijft de X3D-processor de sterkste optie voor gaming-gefocuste systemen.
Welk BTO-systeem past bij jou?
De keuze tussen laptop en desktop hangt af van hoe en waar je speelt.
Speel je thuis, wil je de beste prijs-prestatieverhouding en hecht je aan upgradeopties? Dan zijn de BTO X•Desk X90r of de TOXIC Tower Red de logische keuzes. Je hebt meer ruimte voor koeling, betere upgradeopties op de lange termijn en je kunt een X3D-processor combineren met een krachtige discrete GPU zonder rekening te houden met thermische beperkingen van een laptopbehuizing.
Wil je de performance van een gaming-desktop mee kunnen nemen? Of werk je op locatie en wil je ’s avonds gewoon op hoog niveau kunnen gamen zonder concessies? Dan is de TOXIC AURIX-16 MK-VII het antwoord. Het is geen compromis-laptop die “ook wel kan gamen” — het is een volwaardig gaming-systeem in een 2,6 kilo wegende behuizing.
Veelgestelde vragen over AMD X3D processors
Conclusie: X3D is geen hype, het is een structureel voordeel
De AMD X3D-processors verdienen hun reputatie. De techniek is solide, de prestatiewinst in gaming is meetbaar en significant, en er is geen direct alternatief in de markt. Of je nu kiest voor een TOXIC Tower Red of XDesk op de desktop, of de AURIX-16 MK-VII als je gaming-laptop — een X3D-processor geeft je een CPU die specifiek is afgestemd op wat gaming nodig heeft.
Bij BTO in IJsselstein kun je deze systemen volledig naar wens samenstellen. Je kiest je GPU, geheugen, opslag en meer — de X3D-processor is daarin niet slechts een checkboxje, maar het fundament van een systeem dat klaar is voor alles wat de komende jaren op je scherm verschijnt.